Door het corona virus kunnen levertijden bij koerierdiensten iets langer zijn dan je gewend bent. Klik hier voor meer informatie.

Pieter Bruegel de Oude, 1525 — 1569

De naam van de kunstenaar Pieter Bruegel de Oude is bekend bij alle kenners en kunstliefhebbers. Deze Nederlandse schilder voegde landschappen en genreschilderijen toe aan de wereldcollectie van meesterwerken. Met de naam Peter Bruegel begon een dynastie van kunstenaars die hun stempel hebben gedrukt op de wereld van de schilderkunst.

Deze oude meester had een formatieve invloed op de Hollandse schilderkunst uit de Gouden Eeuw, en vervolgens op de schilderkunst in het algemeen, dankzij zijn vernieuwende selectie van objecten. Hij was een van de eerste generaties kunstenaars die opgroeiden toen religieuze voorwerpen niet langer een natuurlijk onderwerp van de schilderkunst waren.

Verfijn zoekopdracht

Kindertijd en jeugd

Pieter Bruegel the Elder

De geboortedatum en -plaats van de meester staan nog steeds ter discussie. Volgens de officiële versie werd Peter Bruegel in 1525 geboren in een stad genaamd Breda. Volgens een andere versie heet de geboorteplaats van de kunstenaar het dorp Bregel, waarvan de naam zou zijn weergegeven in de naam van de schilder.

Biografen hebben geen betrouwbare informatie gevonden over de kinderjaren van het genie. Vermoedelijk waren Peter Bruegel's vader en moeder eenvoudige boeren.

Rond het begin van de jaren 1540 begon Peter, die amper 20 jaar oud was, samen met de kunstenaar Coecke van Aelst te studeren in de schilderkunst en grafiek. Na het overlijden van zijn eerste leraar werd Peter Bruegel lid van de Antwerpse Schildersgilde.

In 1551 trad hij toe tot de kunstenaar Hiëronymus Cock, die een tijd lang mentor en hoofdklant van Bruegel werd.

In 1553 stelde de kunstenaar het meisje Maria voor, dochter van Coecke van Aelst, zijn vroegere mentor. Maria ging graag akkoord met het huwelijk met haar geliefde. In dit huwelijk werden drie kinderen geboren.

Jheronimus Bosch kopieert

In het atelier van Cock maakte Peter kennis met het werk van een andere grote kunstenaar - Jheronimus Bosch. Zijn schilderijen maakten zo'n indruk op Brueghel dat de beginnende meester veel tijd besteedde aan het kopiëren van het werk van Bosch.

De gravures "Grote Vis Eet Klein" en "Ezel op School" zijn hier gemaakt op basis van Bruegel's tekeningen. Om de smaak van rijke klanten te behagen, aarzelde Cock niet eens om handtekeningen op de gravures te vervalsen. Zo werd de gravure "Grote Vis Eet Klein" verkocht met de handtekening van de beroemde Nederlandse kunstenaar Jheronimus Bosch.

Grote Vis Eet Klein

Grote vissen eten kleine vissen,1557

Reizen

Naast het schilderen ging Peter Bruegel ook op reis. In een paar jaar tijd reisde de kunstenaar door heel Europa, bezocht hij Zwitserland, Italië, Frankrijk en probeerde hij de emoties van nieuwe landen op het doek uit te drukken.

Hij werd geraakt door de oude monumenten van Rome en de meesterwerken uit de Renaissance, de zee-elementen en de pittoreske havens van de Middellandse Zee. Maar reisimpressies kwamen alleen tot uiting in de creatie van landschappen.

In 1561 verliet de kunstenaar het atelier van Hiëronymus Cock en verhuisde naar Brussel. Daar waren de klanten van Peter Bruegel kardinaal de Granvel, maar ook rijke verzamelaars, met name de koopman Nicholas Jongelink.

Oeuvre en beroemde werken

Het belangrijkste werk uit die tijd in Bruegel's werk wordt beschouwd als "De Triomf van de Dood" - een voorstelling van het woestijnland, moe van de skeletten en de dood, maar ook van verschrikkelijke martelwerktuigen, die je nog steeds doen rillen. En de figuur van een man die midden in een nachtmerrie op de luit speelt, benadrukt nog eens de gruwel van wat er op het doek gebeurt.

De triomf van de dood

Kunst op Doek: Overwinning van de dood (Pieter Bruegel de Oude)

Ook kenners van de kunst merken het schilderij "Toren van Babel" en de cyclus van schilderijen, genaamd "Schilderijen van maanden en seizoenen" op. Peter Bruegel creëerde van 6 tot 12 schilderijen die de charme van de seizoenen weerspiegelen volgens verschillende informatie, maar er blijven slechts vijf werken over, waaronder bekend zijn "Sneeuwjagers" en "De korenoogst".

De kunstenaar richtte zich op eenvoudige en heldere beelden, die de schoonheid van de natuur, maar ook de levenswijze en de karakters van de dorpsbewoners en de arbeiders blootleggen. De schilderijen van Peter Bruegel worden beschouwd als een visuele demonstratie van de kleding en woninginrichting van mensen uit die tijd. Dit zijn "Vlaamse Spreuken", "Boerenbruiloft".

Pieter Bruegel - De boerenbruiloft

Kunst op Doek: Boerenbruiloft (Pieter Bruegel de Oude)

Dynastie van Kunstenaars

Er is geen betrouwbare informatie over het lot van de dochter van Pieter Bruegel, maar wel over het leven van de twee zonen van de kunstenaar. Pieter Bruegel de Jonge en Jan Bruegel de Oude traden in de voetsporen van zijn vader en werden beroemde schilders.

De eerste kreeg de bijnaam "Hel" voor zijn karakter en de tweede kreeg de bijnaam "Paradijs". Om verwarring te voorkomen werd Peter Bruegel zelf "Boer Bruegel" genoemd. De kleinzonen van Peter Bruegel, Jan en Abraham, werden ook kunstenaars.

Die erfelijkheid is verbazingwekkend, want ten tijde van Peter Bruegel's dood was zijn oudste zoon amper vijf jaar oud, en de kunstenaar had niet eens de tijd om de subtiliteiten van vakmanschap door te geven aan zijn zonen.

Dood

Toen Brueghel iets meer dan 40 jaar oud was, werd Brussel bezet door Spaanse troepen onder leiding van de hertog van Alba. De stad was in chaos, met mensen die in constante angst en een sfeer van wantrouwen leefden, zelfs ten opzichte van elkaar. Misschien was dat wel wat de gezondheid van de meester erger maakte.

De kunstenaar vertrok op 5 september 1569. Volgens bibliografen stierf Peter Bruegel aan een onbekende ziekte.

De meeste schilderijen van Pieter Bruegel die bewaard zijn gebleven, worden bewaard in Europese musea en privécollecties. Zijn werken zijn te zien in Museo Nacional del Prado, The Metropolitan Museum of Art, National Gallery of Art,(New-York), Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van BelgiëMuseum Fritz Mayer van den BerghNational Gallery (Londen).