Kunst woordenlijst

De online woordenlijst van KunstopDoek is bedoeld om enkele van de kunstterminologieën die je op onze website vindt, uit te leggen en te belichten.

Het bevat definities, meestal met illustraties, van meer dan 400 termen, waaronder kunstenaarsgroepen en kunststromingen, technieken, media en ander kunstjargon.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

A

Abstract: een stijl van kunstwerken die onzichtbare werkelijkheid weergeven. Concepten zoals kleur, vorm en samenstelling zijn het uitgangspunt. Niet herkenbaar beeld.

Anstract art at home, in living room
Kunst op Doek: Blauw en oranje Abstract I

 

Abstraheren: het stileren van figuratieve of realistische onderwerpen op zo'n manier dat ze minder herkenbaar zijn.

Piet Mondriaan - abstract canvas art print
Kunst op Doek: De Grijze Boom (Piet Mondriaan)

 

Acryl verf: synthetische, sneldrogende verfsoort waarbij het pigment wordt gebonden met acrylaathars.

Acrylic paints
Acryl verf op kunstpalette

 

Afdrukken: een afdruk die wordt gemaakt door middel van eender welke methode van overdracht van het ene oppervlak naar het andere..

Print - etching
Etsen door foeragerende wijnboeren

 

 

Atmosferisch perspectief: een vorm van suggestie van ruimte. Deze wordt meestal gemaakt door de vervaging van vorm, kleur en/of textuur.

Mountains landscape - atmospheric pespective
Atmosferisch perspectief in de bergen

 

Aquarel: Kunstwerk geschilderd met aquarelverf. Aquarelverf wordt ook wel waterverf genoemd.

Watercolor art

 

Aquarelverf: transparante verf bestaande uit pigment, water en Arabische gom als bindmiddel.

 

Barok: dominante stijl in de kunst en architectuur van de zeventiende eeuw. Het wordt gekenmerkt door zelfvertrouwen, dynamiek en een realistische benadering van de voorstelling.

Baroque painting by Rembrandt
Kunst op Doek: Badende vrouw (Rembrandt)

 Betekenis: de inhoud, wat de maker wil zeggen.

 

C

Canvas: een harde en geweven doek. Van oudsher wordt het door kunstenaars gebruikt als drager (ondergrond om op te schilderen).

Canvas
Foto: Chamille White

 

Collage: kunstwerk waarin papier, foto's, stof en andere materialen zijn gerangschikt en op een dragend oppervlak zijn geplakt. 

Collage canvas art print for home or office
Kunst op Doek: Pop Art vrouw collage

 

Conté: krijt in de hoekige staaf gedrukt in wit, zwart, rood en sepia.

Conte for drawing
Conté kleurpotloden foto van Just plain Bill

 

Contrast: rangschikking van tegengestelde elementen (lichte versus donkere kleuren, ruwe versus gladde texturen, grote versus kleine vormen, etc.).

Blue orange - artwork for home or office
Kunst op Doek: Blauwschillig Oranje

 

D

Decoratie: alles wat gebruikt wordt om iets aantrekkelijker of feestelijker te maken.

Decorated workplace
Foto door Ella Jardim

 

Diagonaal: de lijn die twee tegengestelde hoeken in een rechthoek met elkaar verbindt.

Diagonat line - canvas art print for living room
Kunst op Doek: Abstracte Vlekken II

 

Drypoint (ets): etstechniek waarbij een scherpe naald of diamant direct ter plaatse wordt gekrast. De krassen zijn voorzien van een stiftfrees zodat de gedrukte lijnen nooit helemaal strak zijn.

Dry-point etching - portrait of a woman
Droge naald ets van Paul Helleu

 

E

Ecoline: gekleurde inkt.

Ecoline colored ink
Handschrift gemaakt met kleurinkten

 

Etsen: een grafische techniek waarbij het beeld in een metalen plaat gekrast wordt.

Etching with crow
Foto: Barbara Bernát

 

Expressief/Expressionistisch: een snelle, ruwe manier van werken, waarin de kunstenaar emoties uitdrukt.

Expressive art for home or office - parrot
Kunst op Doek: Zie in de winkel

 

Exterieur: de buitenkant van een gebouw.

Exterior - house with bicycle
Foto: Julia Davis

 

F

Figuratief: kunstwerk dat is afgeleid van echte objectbronnen en dat representatief is. De term staat vaak in contrast met abstracte kunst.

Cubism art for home or office - woman
Kunst op Doek: Kubistische vrouw met theepot

 

 

Functie: doel, bestemming.

 

G

Gemengde media: kunstwerken die bestaan uit een combinatie van verschillende media of materialen.

Mixed media art for home or office
Kunst op Doek: Zie door vrouw portret

 

Geometrisch: een stijl van werken gericht op abstracte lineaire motieven (lijnen, vierkanten, rechthoeken, cirkels, driehoeken). Ook wel genoemd: concrete of geometrische abstractie.

Piet Mondriaan - Tableau 1 - canvas art print for home or office
Kunst op Doek: Tableau I (Piet Mondriaan)

 

Geometrische vorm: te maken met een kompas en liniaal.

Notebook with pencils, rulers, compass
Foto: Freepik

 

Glazuur: een glasachtige massa die na verhitting aan het substraat kleeft, bijvoorbeeld metaal.

Enamel mug
Foto: Knoe

 

Gouache: watergedragen verf die met behulp van vulstoffen ondoorzichtig wordt gemaakt. Een tekening met plakkaatverf wordt ook wel plakkaatverf genoemd.

gouach paint
Foto van Freepik

 

Grafiek: drukwerk in de editie; ook wel genoemd: (kunst)print.

 

Grafische technieken: etsen, zeefdrukken, houtdruk, lithografie.

wood screen printing lithograph etching tools
1. -  Ets. 2. - Zeefdruk. 3. - Houten drukgereedschap. 4. - Lithografiemachine

 

H

Halfgezicht: van opzij gezien.

Portrait of Dante - artwork for home
Kunst op DoekPortret van Dante (Sandro Botticelli)

 

Handtekening: naam of initialen die de kunstenaar na oplevering op het kunstwerk plaatst.

Gooseberries Adriaen Coorte with Signature
Kunst op Doek: Een takje kruisbessen op een stenen sokkel (Adriaen Coorte)

 

Harmonie: wanneer alles in balans is.

 

Houtgravure: een vorm van reliëfdruk, die in de voorkant van een hardhouten blok wordt gezaagd. Gedetailleerde tekening mogelijk. Ook bekend als xylografie.

 

Horizon: de grens tussen aarde en lucht. In een tekening ligt de horizontale lijn op ooghoogte.

Claud Monet landscape horizon line - art for home interior
Kunst op Doek: Klipwandeling bij Pourville (Claude Monet)

 

Houtskool: verkoold hout dat een diepe zwarte lijn geeft. Het wordt vaak gebruikt voor een ruwe tekening of schets.

Charcoal
Foto: Showcake

 

Houtsnede: een vorm van reliëfdruk.

 

I

Idealiseren: het mooier maken dan het werkelijk is.

Idealized Portrait of a Lady
Kunst op Doek: Geïdealiseerd Portret van een Dame (Sandro Botticelli)

 

Impressionisme: beweging in de tweede helft van de 19e eeuw. Kunstenaars schilderen wat ze waarnemen, niet wat ze weten over het onderwerp. Een stijl van schilderen waarbij het beeld in een losse penseelstreek wordt weergegeven. Het verbeeldt niet zozeer de werkelijkheid, maar een tijdsgebonden persoonlijke ervaring van de kunstenaar.

 San Giorgio Maggiore at Dusk - Claude Monet - art for home
Kunst op Doek: San Giorgio Maggiore in de schemering (Claude Monet)

 

Industrieel ontwerp: ontwerp dat machinaal tot stand komt, wat massaproductie mogelijk maakt. Invloeden zijn onder andere functie, techniek, gebruiker, etc.

 

Inhoud: waar het kunstwerk over gaat.

 

Installatie: kunstwerk bestaande uit meerdere met elkaar verbonden elementen in een ruimte, vaak fysiek toegankelijk.

art installation - Derek Sullivan Albatross Omnibus
Kunstinstallatie "Albatross Omnibus" van Derek Sullivan

 

Interieur: de binnenkant van een gebouw.

Room interior
Minimalistisch interieur

 

K

Kleuren
- Warme kleuren = rood, oranje, geel
- Koele kleuren = blauw, groen, paars
- Aarde kleuren = oker, sienna, bruin

kleuren warm koel aarde

 

Koud-warm contrast: het contrast tussen koude en warme kleuren. Het koud/warm contrast is essentieel in de suggestie van de ruimte en de suggestie van plasticiteit. Warme kleuren komen naar voren, koele kleuren maken plaats voor koele kleuren.

Cold-warm contrast

 

L

Lijnbeheer: de manier waarop de lijnen in een tekening worden gebruikt.

 

Litho: lithografische druk; een druktechniek waarmee een grote oplage kan worden gemaakt.

Lito-press
Lithografische pers in het Beierse bureau voor landmetingen en geografische informatie, München, Duitsland.

 

Lithografie: een vorm van een planografische prent. Een prent is meestal gemaakt van een steen waarop een afbeelding is aangebracht met inkt of krijt. Ook bekend als lithografische prent.

 

M

Magisch realisme: een manier om een gefantaseerde voorstelling zo natuurgetrouw weer te geven dat het lijkt alsof het is gebeurd.

Magical realism - artworks for interior
Caravan (Salvador Dali)

 

Mezzotint: een vorm van vlakdruk. De drukplaat werkt met een tandwiel om een ruw oppervlak te creëren, eventueel zichtbaar in de print als grijstint.

Mezzotint art landscape with a castle
Brougham Castle bij de kruising van de rivieren Eamont en Lowther, gegraveerd door Eminent Engravers, uit tekeningen van J.M.W. Turner.

 

Minimalisme/minimalisme: de stijl van het kunstwerk waarin de persoonlijke expressie op de achtergrond is en het werk draait om aspecten als geometrische vormen, ritme en eventueel kleur. De compositie is vaak eenvoudig.

Minimalistic art photo with lighthouse - art fo your interior
Kunst op Doek: Oude Victoriaanse vuurtoren

 

 

Monoprint: eenmalige afdruk.

Monoprint - exotic leaf
Monoprint van een blad

 

Monotype: eenmalig 'stempel' van een afbeelding die met verf of inkt op een metalen of glazen afbeelding is aangebracht.

 

Motief: onderwerp wordt uitgewerkt in een kunstwerk.

 

Multiple: een serie identieke kunstwerken. Meestal wordt een gesigneerde gelimiteerde oplage gemaakt voor de verkoop.

 

O

Olieverf: type verf waarin het pigment is gebonden met olie. Olieverf droogt zeer langzaam (de droogtijd is minimaal een week), waardoor kleurnuances in elkaar kunnen vloeien. Het kan zowel ondoorzichtig als transparant worden aangebracht.

oil color art palette
Olieverf kunstpalet

 

Oost-Indische inkt: zwarte inkt bestaande uit roet, gom en water, die na droging waterdicht en lichtecht is.

Black ink in water
Zwarte inkt in water

Organische vorm: gegroeid, sierlijk, gebogen.

Oragnic chapes pattern
Patroon met organische vormen

 

Overlap: manier om ruimte te suggereren. Delen van vormen zijn niet zichtbaar omdat er andere vormen voor hen staan.

Four Apricots on a Stone Plinth, Adriaen Coorte - art for your interior
Kunst op DoekVier abrikozen op een stenen sokkel (Adriaen Coorte)

 

P

Panel: en ondergrond voor een schilderij, bijvoorbeeld van hout of kunststof, waarop men schildert.

Wooden panel
Houten paneel

 

Pastel: tekening van krijt bestaande uit pigment, gom en pijpklei (een kalkhoudende klei). De toevoeging van de pijpklei geeft de pastelkleuren een zachte tint. Pastel blijft als het ware 'op' het papier staan en moet worden gefixeerd.

Pastel painting
Bomen bij zonsondergang (Karen Margulis)

 

Perspectief: representatie van objecten in de driedimensionale ruimte op het platte oppervlak.

Drawing - objects in perspective
Objecten in perspectief - academische tekening

 

Piëzoprint: digitale print gemaakt met behulp van een inkjettechniek.

piezo printer
Hoge precisie piëzo-inkjetprinter met hoge nauwkeurigheid

 

Pigment: kleurstof.

 

Plasticiteit: driedimensionaliteit suggereert op een plat oppervlak.

 

Poseren: zittend, liggend of staand voor een te portretteren kunstenaar..

posing Johannes Vermeer The Art of Painting
Kunst op DoekDe schilderkunst (Johannes Vermeer)

 

Primaire kleuren: rood - geel - blauw.

Primary colors

 

R

Realisme: vormen van kunst die de werkelijkheid zo nauwkeurig mogelijk weergeven. Altijd figuratief.

Young Sick Bacchus Caravaggio realism
Kunst op DoekJonge zieke Bacchus (Caravaggio)

 

Realistisch: een stijl van kunst waarin de werkelijkheid het uitgangspunt is. Ook wel naturalistisch genoemd.

 

Reliëf: een plat kunstwerk dat een voelbare dieptewerking heeft. Het is iets tussen schilderij en object. Een driedimensionaal werk, waarbij de vormen aan een oppervlak zijn bevestigd en/of eruit steken.

Relief
Verlichting boven de Trevifontein, Rome. Foto door Marie-Lan Nguyen

 

Reliëfdruk: verzamelnaam voor druktechnieken waarbij het te drukken beeld rechtop blijft staan als een stempel. Bijvoorbeeld in het geval van een houtsnede.

Relief painting
Reliëfdruk in de werkplaatsen voor beeldende kunst in het centrum voor het Midden-Hudsonerfgoed

 

Repoussoir: een object langs de rechter- of linkervoorgrond van een tweedimensionaal kunstwerk. Het leidt het oog van de toeschouwer naar de compositie door de rand van de compositie in een bracketing (inlijsten) te plaatsen.

Repoussoir Rafael
Landschap met Tobias en Rafaël (Claude Lorrain)

 

Rotatiediepdruk: een verzamelnaam voor die druktechnieken waarbij het beeld diep in de plaat ligt. Bijvoorbeeld etsen of graveren.

 

Ruimte/suggestie: de indruk van ruimte. Het lijkt alsof er diepte is terwijl het beeld vlak is (zie ook perspectief).

 

S

Samenstelling: het contrast tussen koude en warme kleuren. Het koud/warm contrast is essentieel in de suggestie van de ruimte en de suggestie van plasticiteit. Warme kleuren komen naar voren, koele kleuren maken plaats voor koele kleuren.

 

Still life with a salt barrel by Pieter Claesz
Kunst op DoekStilleven met een zoutvat (Pieter Claesz)

 

Sepia: verdunde inktvisinkt, bruingrijs van kleur.

Sepia - artwork for home
Sepia landschap

 

Sienna: ood/bruine kleur.

Sienna color
Tinten van sienna

 

Schilderij: werk gemaakt van verf en eventueel andere materialen, meestal op doek of paneel.

painting roses margaretha roosenboom - artwork for home
Kunst op DoekEen vaas met rozen (Margaretha Roosenboom)

 Sjabloon: uitgesneden vorm.

 

Stilleven: een verzameling van roerloze dingen, planten of dieren, meestal geplaatst in een bepaalde compositie.

still life- with cheese floris claesz van dijck
Kunst op DoekStilleven met kaas (Floris Claesz Van Dijck)

 

Stilzetten: vereenvoudiging van een vorm.

Stilling oleanders - Vincent van gogh
Kunst op DoekOleanders (Vincent Van Gogh)

Stijl: een bepaalde manier van vormgeven.

 

Surrealisme: beweging in de 20e eeuw, die het onderbewuste probeert te verbeelden en realiteit, droom en fantasie met elkaar vermengt.

Surrealism Dali artwork
De verleiding van de heilige Antonius (Salvador Dalí)

 

Surrealistisch: een realistische manier van werken waarbij het afgebeelde onderwerp in werkelijkheid niet kan bestaan. Het is vaak gebaseerd op het onbewuste, zoals associaties, hallucinaties en dromen.

 

Symbolisch: het kunstwerk betekent meer dan je kunt zien. Of betekent iets anders dan wat je ziet.

Symbolic art Hieronymus bosch - Allegory of gluttony and lust
Kunst op DoekAllegorie van gulzigheid en Lust (Jheronimus Bosch)

 

T

Tempera: een matte, ondoorzichtige, sneldrogende verf. Het pigment wordt gebonden met kaasstof (caseïne tempera) of eiwit of eigeel (eitempera).

 

Textuur: het oppervlak van een stof, een schilderij, een verfhuid.

 

Tweeluik: an artwork consisting of two parts, usually two paintings.

Dyptich artworks in dining room
Tweeluik kunstwerken in de eetkamer

 

U

Uitzichtpunt: punt van waaruit iets werd bekeken.

V

Verdwijningspunt: in het lijnperspectief, het punt aan de horizon waar twee lijnen elkaar ontmoeten.

Disappearance point in metro station
Verdwijningspunt in het metrostation

 

Vernis: harsoplossing die over een schilderij kan worden aangebracht om het te beschermen tegen vuil.

varnish painting
Screenshot van de video van George Ayers' video

 

Vogelperspectief: vanuit een zeer hoog standpunt naar het onderwerp kijken.

Jacob van Ruisdael painting
Kunst op Doek: Gezicht op Haarlem vanuit het noordwesten (Jacob Van Ruisdael)

  

Volledig gezicht: van voren gezien.

Sandro Botticelli - Portrait of a Young Man - art for home or office
Kunst op DoekPortret van een jongeman (Sandro Botticelli)

 

W

Wassen: het bewerken van een tekening met sterk verdunde Oost-Indische inkt, vaak om schaduwen weer te geven.

 

Z

Zeefdruk: vlakke druktechniek (grafisch), waarbij (druk)inkt via een zeef op een vel papier wordt aangebracht.

Screen printing process
Zeefdrukproces


Zelfportret: en portret dat de kunstenaar van zichzelf maakt.

Self Portrait Vincent van Gogh - artwork for home
Kunst op DoekVan Gogh Zelfportret